به گزارش خبرنگار چکاوک نیوز، به نقل از معاونت استاندارد سازی و آموزش و ترویج اداره کل استاندارد استان کرمانشاه: در ادامه سلسله مباحث ترویجی فرهنگ استاندارد با همکاری معاونت آموزش و ترویج ادارهکل استاندارد کرمانشاه به ویژه خانم مهندس مریم بساطی در این قسمت به گازهای گلخانهای و خطرات ناشی از آن برای بشر امروزی و آیندگان ساکن کره خاکی می پردازیم.
گازهای گلخانهای
برای اینکه متوجه شویم از گلخانهای چیست، ابتدا باید دلیل این نامگذاری را بدانیم. زمانی که نور خورشید به گلخانه میتابد، هوای داخل گلخانه گرم شده و این هوای گرم، شب هنگام نیز در فضای گلخانه باقی میماند؛ چرا که جداره شیشهای گلخانه اجازه خروج به هوای گرم نمیدهد.
دقیقاً مشابه این اتفاق را در جو زمین نیز مشاهده میکنیم؛به این ترتیب که تابش نور خورشید باعث گرم شدن زمین میشود و گازهای موجود در جو زمین شامل دی اکسید کربن، بخار آب، متان،دی نیتروژن مونوکسید و ازون اجازه خروج گرما از سطح زمین را نمیدهند.
البته ناگفته نماند که این رویداد در حالت طبیعی برای حفظ زمین ضروری بوده و بقای موجودات زنده روی زمین را امکان پذیر میکند. به عبارت دیگر،گازهایی که در ادامه به معرفی آنها خواهیم پرداخت عایقی را تشکیل میدهند که کره زمین را به اندازه کافی گرم نگه میدارد تا بتواند حیات موجودات را در خود حفظ کند. تا اینجا به صورت کلی متوجه شدیم که گازهای گلخانهای چیست اما بهتر است آشنایی مختصری هم با انواع این گازها داشته باشیم.
انواع گازهای گلخانهای:
۱_ دی اکسید کربن
دی اکسید کربن جزئی از چرخه حیات روی زمین است که فتوسنتز گیاهان به آن بستگی دارد. این ماده که محصول تنفس جانداران نیز هست،در دما و فشار طبیعی حالت گازی دارد و همراه با سوختهای فسیلی، فعالیتهای آتشفشانی، تخمیر قندها و برخی واکنشهای شیمیایی دیگر آزاد میشود.
دی اکسید کربن تحت فشار و در دمای پایین به حالت جامد تغییر شکل میدهد که با عنوان «یخ خشک» برای خنک نگه داشتن مواد غذایی هنگام حمل و نقل استفاده میشود و به طور کلی در صنایع غذایی به عنوان گاز سرمایشی کاربرد فراوانی دارد. از گاز دی اکسید کربن برای گازدار کردن برخی نوشیدنیها و رشد گیاهان گلخانهای نیز استفاده میشود.
برخی از گزارشها حاکی از این است که سطح این گاز در جو زمین حدود ۴۰ درصد افزایش داشته است.اگرچهco2 قویترین گاز گلخانهای محسوب نمیشود اما بیشترین نقش را در تغییرات اقلیمی دارد.
۲_بخار آب
بخار آب بیشترین نقش را در اثر گلخانهای ایفا می کند! هرچه سطح زمین گرمتر باشد،میزان تبخیر آب نیز بیشتر میشود و بر همین اساس شاهد تفاوت غلظت بخار آب در مناطق مختلف هستیم. افزایش تبخیر منجر به افزایش غلظت بخار آب در قسمتهای پایین جو زمین میشود.
۳_ متان
متان را میتوان دومین گاز گلخانهای مهم به شمار آورد. این گاز از تجزیه مواد آلی به ویژه پوسیده شدن گیاهان در مردابها حاصل میشود. به همین جهت آن را گاز مرداب نیز مینامند.
۴_ اوزون
اوزون (اکسیژن سه اتمی )گازی با اکسید کنندگی بسیار بالاست که معمولاً ناپایدار بوده و در بسیاری از واکنشها مانند گاز کولر عمل میکند.
خاصیت اکسید کنندگی این گاز باعث میشود که کاربردهای صنعتی زیادی داشته باشد. لایه اوزون از ورود پرتوهای رابنفش و پرتوهای پر انرژی به جو زمین جلوگیری میکند.
۵_ نیتروزاکساید
نیتروزاکساید در گذشته با نام گاز خنده شناخته میشد؛زیرا استنشاق آن سرخوشی ایجاد میکند. این گاز یکی از ترکیبات نیتروژن است که اولین بار در سال ۱۷۹۹ میلادی در دندانپزشکی استفاده شد و امروزه در پزشکی برای بیهوشی یا به عنوان ضد درد کاربرد دارد.
این گاز بیرنگ،بی بو،آلوده کننده هوا و غیر قابل اشتعال است ه از مزارع و زمینهای کشاورزی متصاعد شده و یکی از گازهای گلخانهای خطرناک محسوب میشود که در تخریب لایه اوزون هم نقش قابل توجهی دارد. میزان آلایندگی این گاز ۳۰۰ برابر دی اکسید کربن بوده ۱۰ درصد گرمایش زمین نیز در اثر انتشار آن شکل میگیرد.
تولید گاز نیتروز اکساید منشا باکتریایی دارد؛اما افزایش استفاده از نیتروژن در کودهای شیمیایی نیز باعث افزایش تولید و انتشار این گاز میشود. در دهههای اخیر میزان انتشار این گاز افزایش یافته است؛زیرا علاوه بر کودهای کشاورزی و ترکیبات آن،خود خاک و شیوه استفاده از آن هم در تولید و انتشار این آلاینده نقش دارد.
مهم ترین و خطرناک ترین گازهای گلخانهای
ممکن است این سوال در ذهن شما هم نقش بسته باشد که مهمترین و خطرناکترین گاز گلخانهای چیست؟در پاسخ به این سؤال باید بگوییم در بین گازهایی که موجب تشدید اثر گلخانهای میشوند،بخار آب ش مهمتری ایفا میکند اما خطرناکترین گاز را دی اکسید کربن میدانند؛چرا که مدت زمان بیشتری در چرخه طبیعت باقی میماند به همین دلیل نیز تهدید خطرناکتری محسوب میشود.
گازهای گلخانهای چه ضرری دارند؟
افزایش گازهای گلخانهای میتوانند درجه حرارت زمین را به حدی افزایش دهند که در آیندهای نه چندان دور زندگی در سطح زمین به سختی امکانپذیر باشد.
تغییر در شرایط آب و هوایی کره زمین میتواند باعث افزایش بلایای طبیعی مثل سیل و طوفان شود و بالا آمدن آب دریاها نیز زندگی انسانهای مقیم در سکونت گاههای ساحلی را با خطراتی مانند از بین رفتن مزارع ساحلی،آوارگی، بیخانمانی و یا حتی مرگ مواجه میسازد.
چرا تولید گازهای گلخانهای افزایش یافته است؟
۱_سوخت های فسیلی
انسان عصر حاضر برای انجام بسیاری از امور روزمره خود نیازمند انرژی برق است و تولید برق نیز مستلزم استفاده از سوختهای فسیلی خواهد بود. دی اکسید کربن که بیشترین تاثیر را در تغییرات آب و هوایی دارد،محصول سوزاندن زغال سنگ،نفت، گازطبیعی و سایر سوخت های فسیلی است. افزایش تعداد کارخانهها و اتومبیلها و استفاده بیرویه از سوختهای فسیلی برای حمل و نقل،گرمایش و تولید برق منجر به افزایش دی اکسید کربن موجود در جو زمین شده است.
۲_ روش های مدرن کشت و زراعت
اکسید نیتروژن مورد استفاده در کودها یکی دیگر از عوامل موثر بر افزایش گازهای گلخانهای بوده است. اکسید نیتروژن ارمغان روشهای مدرن کشت و زراعت و استفاده از کودهای غنی ازت است.
۳_زباله های صنعتی و محل های دفن زباله
متاسفانه صنایع و کارخانهها نیز گازهای مضر تولید شده خود را در جو زمین آزاد میکنند هر روز بر عمق فاجعه میافزایند. از سوی دیگر،دی اکسید کربن و گاز متان آزاد شده ر اثر تجزیه مواد گیاهی در محل دفن زبالهها،باتلاقها و شالیزارهای برنج نیز قش قابل توجهی در افزایش گازهای گلخانهای داشته است.
۴_ جنگل زدایی
همان گونه که میدانید،گیاهان و درختان در یک فرایند طبیعی دی اکسید کربن موجود در هوا گرفته و اکسیژن را به انسانها هدیه میدهند. این در حالی است که متاسفانه هر روز شاهد قطع درختان و سوختن جنگلها در نقاط مختلف جهان هستیم این جنگل زدایی بدون تردید نقش زیادی در افزایش گازهای گلخانهای داشته است.
در این متن تلاش کردیم که بگوییم گاز گلخانهای چیست؛چرا به وجود میآید و چه خطراتی برای انسان و کره زمین دارد. اما شاید مهمترین سوالی که امروزه بشر با آن مواجه است،این باشد که چگونه باید روند تولید گازهای گلخانهای را کاهش دهیم؟
اگرچه پاسخهای متفاوتی به این سؤال مهم داده میشود اما شاید وجه اشتراک همه پاسخها این باشد که انسان به شدت نیازمند تغییر سبک زندگی است.
استفاده از گازهای طبیعی به جای سوختهای فسیلی در نیروگاهها،دفع بهداشتی زباله ها،حفظ جنگل ها و تقویت پوشش گیاهی زمین، پرهیز از مصرف گرایی و توجه ویژه به ملاحظات زیست محیطی می تواند انسان را از خطرات روزافزون گازهای گلخانهای رهایی بخشد.
